Kuong’o weche ma ok ong’ere mag gik ma chal gi kristal
E ng’wech mar piny mar elektronik, ng’wech mar kristal en gima duong’ mana kaka ng’wech mar adundo. Kaka gik moko duto ma kamago timore kaka owinjore kendo bedo motegno, luwore gi gik ma nigi kristal ma nigi teko. Gik ma nenore mag gik ma kristal, kaka gik ma ok lokre, ng’injo, kod kaka atom loso, kanyachiel, gin gik ma ng’ado frekwensi mogik mar kristal ma ng’injo. Kawuono, we wane ane gima ok ong’ere kaka gik ma kamago mulo frekwensi mar osilator mar kristal.
Gik madongo mag ringruok mag gik ma chal gi kristal
1. Gik ma ok lokre
Gik ma ok lokre mag gik ma nigi kristal ng’ado kaka gik moko nyalo lokore ka giyudo teko ma wuok oko. Kaka elastic ma ok lokre bedo maduong’, e kaka ng’injo mar gik ma itiyogo e bwo pek maromre bedo matin. Kuom kristal, gik ma ok lokre mag elasti nigi tudruok maler gi frekwensi mar yiengnigi. Gik ma ok lokre ma malo mag elastic thoro bedo gi frekwensi ma malo mag ng’injo, nikech gik ma itiyogo dwaro teko mang’eny mondo okel ng’injo maromre e kinde ma ng’injo.
2. King' mang'eny
Density mar gik ma nigi kristal bende mulo kaka giyiengnire. Gik ma nigi pek mang’eny nigi pek maduong’ ahinya e unit achiel mar volume, omiyo dwaro teko mang’eny mondo giyier. Mano thoro miyo frekwensi mag vibrasion bedo piny.
3. Kido mar Atom
Kaka atom ochung’ kod kaka tudruok ma ni e kristal ochung’ bende mulo kaka gik moko ng’ich. Kuom ranyisi, tudruok mag Si-O ma ni e kristal mag kwaz nigi teko maduong’ mar tudruok, ma miyo kristal mag kwatz nyalo yiengnire e frekwensi ma malo. Ka ipimo gi mano, teko mar tudruok e gik ma olosi gi seramik thoro bedo matin, omiyo, frekwensi mag yiengnigi bende bedo matin.
4. Koefisien mar Medo mar Liet
Koefisien mar ng’injo mar liet mar gik ma kristal nyiso kaka gik moko lokore e ng’injo ka liet lokore. Gik ma nigi coefficient ma piny mar ng’injo mar liet nigi ng’injo matin sama ng’injo lokore, ma konyo e rito ng’injo ma ok ng’injo kendo mano ketho kaka ng’injo ng’injo ng’injo.
5. Gima ok lokre mar dielektrik
Dielektrik ma ok lokre en kwan ma nenore ma nyiso kaka gimoro nyalo dwoko e field mar stima. Gik ma nigi dielektrik ma malo ahinya, thothne bedo gi frekwensi ma malo mar ng’injo, nikech ng’injogi e field mar stima en maduong’ kendo dwarore teko mang’eny mondo orit ng’injo.
6. Parruok ma iye
Gik ma kelo pek ma iye nyalo bedoe e kinde ma kristal dongo, kendo gik ma kelo pek ma kamago biro ketho kaka gilosogi kod kido mag ng’injogi. Gik ma kelo pek ma iye nyalo kelo lokruok e frekwensi mar ng’injo mar kristal.
Machuok
E yo machuok, gik mopogore opogore mag ringruok mag gik ma kristal, moriwo nyaka gik ma ok lokre, pek, loso mar atom, kwan mar ng’injo mar liet, gik ma ok lokre mag dielektrik, kod pek ma iye, kanyachiel gin gik madongo ma mulo ng’injo mar kristal. Gitudore kendo gitiyo kanyachiel mondo ging’e rang’iny mar frekwensi kod ng’injo mar kristal. Ng’eyo winjruok mantie e kind gik ma kamago en gima duong’ ahinya e loso kendo yiero gik ma nyalo konyowa mondo oyud signal mag frekwensi ma kare kendo ma ok ng’ich.